Bestbewaarde defensiegeheimen: diensthonden en brandstof

"Geheim" als te gemakkelijk wapen tegen transparantie.

Al weer enige tijd geleden was er op een vliegbasis, na een symposium, een rondleiding over de onderdelen, waaronder een bezoek aan het hondentrainingscentrum. De verantwoordelijk onderofficier gaf toelichting op de gegeven demonstraties en vertelde over wat de honden konden en wat het belang voor Defensie was. Op de vraag van een bezoeker hoeveel diensthonden Defensie eigenlijk had, zei de man met gezaghebbende stem dat hij daar niets over kon zeggen, geheim, je moest de vijand niet wijzer maken dan die was.

Die grappige uitleg drong zich op bij het luisteren naar het interview dat de nieuwe staatssecretaris, Derk Boswijk, 23 maart gaf aan BNR Duurzaam. Hij liet zich door Harm Edens ondervragen over duurzaamheid, zeldzame aardmetalen en brandstof en zei dat het zaken waren die direct onze veiligheid en Defensie raakten. Hij voelde zich wat overvallen door de vraag van Edens of het niet eens tijd werd dat Defensie openheid zou geven over het eigen brandstofverbruik. De staatsecretaris hield de boot af en zei dat je de vijand niet wijzer moest maken dan je wilde.

Boswijk leek aan zijn eigen antwoord een beetje te twijfelen, en terecht; de vijand niet de informatie geven of die wel of niet de straat van Hormuz moet afsluiten? 

Openheid waar dat kan, is essentieel voor het vertrouwen.

In het interview bevestigde de staatssecretaris de doelstelling uit 2014 dat Defensie in 2030 20% minder afhankelijk van fossiele brandstoffen wil zijn. Om de voortgang daarvan te kunnen volgen, bedong de Tweede Kamer in 2018 dat Defensie jaarlijks in het Jaarverslag de gebruikte brandstof zou rapporteren. Dat heeft het ook een paar jaar gedaan, maar is daar zonder opgave van reden weer mee opgehouden.

Als je serieus werk wil maken van de noodzaak om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen dan moet je weten hoeveel je gebruikt en waar het aan opgaat. Dat Defensie ondanks eigen doelstellingen, toezeggingen aan de Kamer en antwoorden op Woo-verzoeken hierover geen openheid van zaken geeft, is zorgelijk. Defensie schermt te gemakkelijk met vijanden die er niet zijn om geen verantwoording af te hoeven leggen waar het dat wel moet doen. Dat ondergraaft het meest kostbare wat je als organisatie kunt hebben: vertrouwen.

Ergens in mei wordt het Jaarverslag 2025 gepresenteerd en moet blijken of de nieuwe staatssecretaris die benepen geheimzinnigheid als het gaat om het brandstofgebruik, weet te doorbreken. 

Foto: Defensie