Is Defensie klaar voor de energieoorlog? Nou, nee!

Waar al langer voor werd gewaarschuwd, is gebeurd: de energieoorlog

Het conflict in het Midden-Oosten heet nu een energieoorlog te zijn. Productiefaciliteiten worden over en weer aangevallen en de Straat van Hormoez is afgesloten, de prijzen voor olie en gas schieten door het dak. Eigenlijk is die energieoorlog al in 2022 begonnen met de Russische inval in de Oekraïne en het opblazen van Nordstream 2. In Nederland is de krijgsmacht een van de grootste gebruikers van fossiele brandstoffen en veruit de grootste bij de overheid. Hoe gaat het haar gevechtskracht handhaven als de aanvoer van voldoende en betaalbare energie langdurig onder druk staat?

Defensie kijkt al jaren weg voor de risico's van een energieoorlog

In 2014 nam Defensie zich voor om minder afhankelijk te worden van operationele brandstof: in  2030 20% minder afhankelijk en in 2050 70% minder afhankelijk. Die doelstellingen zijn helaas weer uit de boeken verdwenen. In 2018 beloofde Defensie de Tweede Kamer jaarlijks in haar jaarverslag het verbruik van diesel, scheepsdiesel en kerosine te rapporteren. Dat heeft het ook een paar jaar gedaan, maar is daar inmiddels zonder verder opgave van reden, weer mee opgehouden.

Als daar met een beroep op de Wet open overheid om wordt gevraagd, wordt een misleidend antwoord gegeven: U vraagt naar de verbruikte brandstof en ik u geef de verstrekte brandstof. Maar, de door Defensie zelf geleverde brandstof is misschien maar de helft van de verbruikte brandstof. Schepen verlaten opgetopt Den Helder, maar bunkeren onderweg uit andere tankers of uit commerciële voorraden. Eenheden die in poolverband worden ingezet, die tijdelijk of permanent in het buitenland zijn gestationeerd, maken ook geen gebruik van door Defensie zelf geleverde brandstof.

Als er bezwaar tegen de beslissing wordt gemaakt, wordt er nog meer onzin uit de kast getrokken. Na de hoorzitting laat de minister weten dat de gevraagde informatie op het ministerie niet beschikbaar is en dus niet gegeven kan worden. De minister is ook niet van plan de Operationele Commando's op te dragen hem daarover te rapporteren, want ze hebben het al druk genoeg. Hoezo moeilijk, al in de jaren negentig rapporteerden alle schepen elke maand hun brandstofverbruik. Eén druk op de knop en het ligt bij de minister op z'n bureau.

Begin met duidelijkheid te scheppen: hoeveel gebruiken we en waar gaat het aan op?

Het is inderdaad een uitdaging om minder afhankelijk te worden fossiele brandstoffen en tegelijkertijd je slagkracht te behouden. Maar wegkijken en denken dat het allemaal wel overwaait, helpt niet. De eerste stap is te weten hoeveel je gebruikt en waar het aan opgaat, landen als Duitsland en de VK rapporteren daar al wel uitgebreid over, waarom Nederland niet?

Europa en Nederland zijn voor hun welvaart en veiligheid afhankelijk van energie die het zelf niet heeft; een achilleshiel die onze tegenstanders al lang hebben ontdekt en die daar nu gebruik van maken. Defensie krijgt de komende jaren veel extra geld, maar dat wordt slecht besteed als we qua energie nog afhankelijker worden van onze geopolitieke tegenstanders.

Stap 1: stop met die benepen geheimzinnigheid als het gaat om hoeveelheid gebruikte brandstof en waar het aan opgaat.

Foto: Defensie