Defensie trakteert Nederland op groene fopspenen

Hebben we nu een nieuwe Defensiestrategie voor Klimaatverandering en Veiligheid, of niet?

Wie na een uitzonderlijk warme zomer, met bosbranden en lege rivieren in de Defensienota 2026 (30 juni 2026) zoekt naar aanknopingspunten hoe Defensie met die dreiging omgaat, vindt  in paragraaf 5.3 enige aandacht voor het onderwerp. Het belangrijkste daarin is dat Defensie met een Defensiestrategie voor Klimaatverandering en Veiligheid komt. Dat is ook zo want die wordt inderdaad een week later (3 juli 2026) aan de Tweede Kamer aangeboden.

Het gekke is dat dat nergens op de Defensiewebsite, altijd boordevol actuele berichtjes - 5 op 3 juli - terug te vinden is. Sterker nog, een paar weken later verschijnt de nieuwe Roadmap Energiezekerheid 2026 (27 juli 2026) met daarin geen enkele verwijzing naar die nieuwe strategie. Waarom niet meer aandacht voor zo'n belangrijk beleidsdocument, inhoudelijk best een goed verhaal en daarom van harte aanbevolen. (Defensiestrategie voor Klimaatverandering en Veiligheid)

Strategie en Roadmap: mooie documenten, maar uiteindelijk fopspenen.

Mooi dat er na de Operationele Energiestrategie (2014) en de Defensie Energie en Omgeving Strategie (2019-2022) weer een actueel beleidsdocument is. Maar gaat het ook helpen om de energiezekerheid te verbeteren en om klimaatverandering tegen te gaan?

De tekortkoming van Strategie en Roadmap is dat het z'n kaarten zet op een oplossing die er niet is, namelijk dat Defensie inzet op 30% duurzame (operationele) brandstof per brandstofsoort in 2030. Dat is bewust illusiepolitiek bedrijven omdat er geen enkel realistisch scenario is dat de markt daar in 2030 in kan voorzien: niet financieel en niet qua schaal, zeker niet als het gaat om vliegtuigbrandstof, meer dan de helft van de operationele brandstof.

En 30% waarvan? Dat weten we niet omdat Defensie, veruit de grootste verbruiker bij de overheid, krampachtig blijft beweren niet te weten hoeveel brandstof het gebruikt. Dat ondanks dat de Tweede Kamer Defensie al in 2018 heeft opgedragen dat jaarlijks te rapporteren.

De enige realistische weg is gewoon minder fossiel gebruiken.

De Defensiestrategie voor Klimaatverandering en Veiligheid en de Roadmap 2026 zijn inhoudelijk goede documenten, maar onder de streep uiteindelijk fopspenen. Het enige realistisch pad dat de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen substantieel vermindert en daarmee de energiezekerheid versterkt, is het investeren in wapensystemen die substantieel minder brandstof verbruiken dan de huidige; de toekomst is ook niet langer aan high-tech, high-cost, high-energy, maar aan high-tech, low cost, low energy. De oorlog in de Oekraïne maakt dat meer dan duidelijk. 

Mevrouw Laura Birkman van HCSS heeft een artikel aan de Defensiestrategie voor Klimaatverandering en Veiligheid gewijd: Klimaat als strategische factor: Nederlandse Defensie zet koers in onzeker vaarwater.