Een affaire bij de Marine, roddel en achterklap

Een vriend vond in een boek uit een nalatenschap een oude brief van 12 februari 1885 die gericht was aan de Hoofdingenieur der Marine, Den Helder. Het is een privécorrespondentie die gaat over een affaire die de kranten haalde en waar vragen over in de Tweede Kamer werden gesteld, namelijk over fouten die gemaakt waren bij het ontwerp van het zeilinstructiekorvet Hr.Ms. Nautilus. Het bijzondere van dit briefje is niet alleen dat er uitgebreide levensbeschrijvingen zijn van de Dramatis Personae, maar ook een bijzonder voorbeeld is van roddel en achterklap ”op het hoogste niveau”.

De geadresseerde, J.C. Jansen (foto), was later minister in twee kabinetten en ook wethouder in Den Haag. De schrijver, C.L. Loder, hoofdingenieur der Marine en later Directeur Scheepsbouw. Vice-admiraal MacLeod was in 1885 Chef van het materieel der Zeemacht. Het onderwerp van de brief is een andere hoofdingenieur der Marine, A.J.H. Beeloo.

Beeloo was blijkbaar verantwoordelijk voor het ontwerp van de Nautilus en Loder informeert Jansen over het laatste nieuws uit Den Haag.

‘Gisterenmorgen heeft hij (Beeloo) zijn werk hervat, en vandaag gaf hij bij gewonen brief aan den Schout zijn verzoek te kennen om naar aanleiding van het gebeurde met de Nautilus en het daarop door den minister genomen maatregelen te worden overgeplaatst naar een der andere Maritieme directiën.’

Loder haalt een paar keer hard uit naar de arme Beeloo en eindigt zijn brief nogal vilein met:

‘Ik dacht dat het je niet onaangenaam zou wezen van de fait et gestes der leden van ons corps op de hoogte te blijven. Hoort ge soms iets, deel het mij dan lens mio; ik beloof u hetzelfde.'

De hele affaire moet los van de persoonlijke animositeit gezien worden in het licht van de grote uitdagingen waar de marine toen voor stond, namelijk de overgang van houten schepen naar stalen schepen en van zeil naar stoom. Een directe voorganger van de hierboven genoemde personen was de nu ook nog bekende marine ingenieur B.J. Tideman (1834-1883).

Ook nu bouwt de Koninklijke Marine verder op de fundamenten die al eeuwen geleden zijn gelegd, dat het in staat is om met eigen ontwerpen en op Nederlandse werven, de beste en modernste marineschepen aan de vloot toe te kunnen voegen. Hopelijk houdt het nieuwe kabinet dat in het achterhoofd bij het schrijven van een nieuwe defensienota: doe vooral waar je goed in bent!

Met dank aan Bart Escher voor het gedane uitzoekwerk. 

Foto's Nautilus zijn van het NIMH

Foto van J.C. Jansen: Onze Afgevaardigden