Defensie "Aan de slag" met idee-fixen?

Het te formeren minderheidskabinet Jetten heeft met "Aan de slag" een coalitieakkoord gesloten.  Er staat ook een stevige defensieparagraaf in met de ambitie veel geld uit te trekken voor defensie, dat is ook nodig gelet op de Russische dreiging en de onzekere steun vanuit Amerika. Maar er staan ook een paar rare idee-fixen in die Nederland en Defensie niet verder helpen.

De Wet op de defensiegereedheid

Het kabinet Jetten wil het plan van het kabinet Schoof overnemen om te komen tot een Wet op de defensiegereedheid, een wet waarmee Defensie plannen kan realiseren die nu tegen wet- en regelgeving aanlopen. Dat helpt Defensie misschien op korte termijn, maar heeft het ingebakken risico dat Defensie zich gaat gedragen, gechargeerd gesteld, als een staat binnen de staat. Dat is juridisch ongewenst en zal ook veel maatschappelijke weerstand oproepen.

Het haalt ook de focus af van de werkelijke opgave waar Nederland voor staat namelijk dat héél Nederland van het slot moet, voor huizen, industrie, agrarische sector, voor de energietransitie ... Het wordt wel heel ingewikkeld als iedere sector z'n eigen juridische uitzonderingen gaat lopen regelen.

Het Defensiebudget wettelijk vastleggen op 3,5% BBP

Het is vreemd dat het parlement een van haar belangrijkste instrumenten, het budgetrecht, uit eigen beweging zou willen afgeven: dat is wat er gebeurt als je het defensiebudget wettelijk vastlegt. Dat was al het geval met 2% BBP, maar "Aan de slag" wil het zelfs naar 3,5% BBP optrekken. Dat breekt met de wijze waarop we begrotingen maken en is een bewijs van onvermogen van politici om te doen waarvoor ze betaald worden: de plannen van Defensie kritisch beoordelen en daar wel of geen geld beschikbaar voor stellen.

Wat ga je doen als je het geld om wat voor reden, niet uitgegeven krijgt, terwijl de zorg onder druk staat. Ga je dan zeggen, vervelend, maar we zijn wettelijk verplicht het uit te geven? Wettelijk vastgelegde budgetten zijn "gratis" geld, met geldverspilling en begrijpelijk ongenoegen tot gevolg.

Wat te doen?

Defensie moet de komende tien jaar in omvang bijna verdubbelen en dat is een enorme opgave. Van groot belang is dat het nu aanwezige draagvlak behouden blijft, maar daar gaan deze twee lompe instrumenten niet aan bijdragen. Het lijkt erop alsof Defensie z'n eigen tegenspraak al aan het organiseren is, en dat gaat averechts werken.

Kabinet Jetten kom zo snel mogelijk met een nieuwe defensienota met daarin een doordacht en haalbaar plan hoe Defensie de komende jaren naar 3,5% BBP kan groeien. Klamp u niet vast aan idee-fixen die Defensie niets gaan brengen.

 Foto: Defensie